Tár (2022) Eleştirisi — Güç, Sanat ve Hesap Verme Zamanı

Tár, bizi rahatsız etmek için yapılmış. Ve bunu ustalıkla yapıyor. Todd Field'ın 16 yıllık sessizliğinin ardından çektiği bu film; dünyaca ünlü bir orkestra şefinin düşüşünü, ama daha önemlisi bu düşüşün etrafındaki belirsizliği anlatıyor. "İyi sanat kötü insanlardan çıkabilir mi?" sorusu, filmi izledikten sonra uzun süre peşinizi bırakmıyor.

Filmin Anatomisi

Yönetmen / SenaristTodd Field OyuncularCate Blanchett, Nina Hoss, Noémie Merlant Yapım Yılı2022 (ABD) Süre158 dakika Ödüller6 Oscar adaylığı (Cate Blanchett: Kadın Oyuncu dahil), Venedik En İyi Oyuncu Tár'ın düşüşü: güç, suistimal ve sanatın ahlakı üzerine bir sorgulama.

Lydia Tár: Zirvedeki Bir Kadın

Filmin açılışı neredeyse belgesel gibi: bir edebiyat dergisi söyleşisi. Lydia Tár (Cate Blanchett), Berlin Filarmoni'nin ilk kadın şefi. Besteci, yazar, eğitimci. Başarıyla çevrelmiş ve bu başarının ne getirdiğinin tam anlamıyla farkında.

Bu açılış sahnesi uzun ve konuşma ağırlıklı. Ama Field, bu sahneyi bilinçli kullanıyor: Tár'ın kim olduğunu, nasıl düşündüğünü, başkalarına nasıl davrandığını kurumsal bir çerçevede gösteriyor. Ve o anda sevimli bile görülebilir.

Cate Blanchett: Kuşağının En İyi Oyuncusu

Bu, bir abartı değil. Blanchett, Tár'ı oynarken hem Almancasını hem de müzikal tekniğini mükemmelleştirmiş. Ama daha önemlisi: Tár'ı hem yakın hem uzak hissettiriyor. İzleyici, ona sempati duyduğu anlar ve kaçındığı anlar arasında gidip geliyor. Ve bu tam da Field'ın istediği şey.

"Müzik zaman dışındadır. Ben de öyleyim." — Lydia Tár

Bu cümle, Tár'ın kendini nasıl konumlandırdığını özetliyor: kurallara tabi değil, sanatı tüm hesapların üstünde. Ve işte bu inanç, onun hem yükselmesini hem de düşmesini mümkün kılıyor.

Mahler 5. Senfoni provaları: müzik dramaturjik araç olarak.

MeToo'nun Gölgesinde Bir Anlatı

Field, Tár'ı açık bir "hesap verecek" anlatısı olarak değil; muğlak bir sorgulama olarak sunuyor. Tár'ın suçlu mu masum mu olduğu, hiçbir zaman kesin bir yanıta kavuşmuyor. Bu bilinçli bir tercih. Çünkü Field, Tár'ın davranışlarını değil; izleyicinin bu davranışlara verdiği tepkileri test ediyor.

"Tár'ı sevebilir miyim?" sorusu, filmde sürekli üretiliyor. Ve sevebilmek ile hesap sormak arasındaki gerilim, Tár'ı döneminin en tartışmalı filmlerinden biri yapıyor.

Görsel ve İşitsel Üstünlük

Field, film boyunca müziği ikincil plan olarak değil; dramaturjik araç olarak kullanıyor. Mahler 5. Senfoni provaları, gerçek bir orkestra gerilimiyle çekiliyor. Sesin yönetimi, sessizliğin zamanlaması — bunlar, filmin atmosferini kuran kritik unsurlar.

Son Bölüm: İroni ve Yüzleşme

Filmin son otuz dakikası, başka bir tona kayıyor. Ve bu kayış, bazı izleyicileri rahatsız ederken bazılarını tatmin ediyor. Field, Tár'a tek bir şey veriyor: sonuçlarla yüzleşme zorunluluğu. Ama bu yüzleşmenin şekli, ceza değil — dönüşüm.

Cate Blanchett, Berlin Filarmoni'nin ilk kadın şefi Lydia Tár olarak.

Sonuç

Tár, kolay sindirilebilecek bir film değil. 158 dakikası var ve her dakikası yüklü. Ama Cate Blanchett'in performansı için, dönemin en önemli sanatçı-etik sorusunu bu kadar doğrudan soran bir film için, ve Todd Field'ın sinemanın olanaklarını bu kadar cesurca kullanan yönetimi için — kesinlikle izlenmeli.

Kimlere Öneririz: Klasik müzik meraklıları; güç dinamiklerini, sanat ve ahlak ilişkisini düşünenler; uzun ve yoğun filmlerden kaçınmayanlar.