Yaşa Takılanlar: Joanna Newsom - Ys

2000’lerin ortasındaki freak folk dalgasıyla anılan, o yılların bağımsız müziğini anlatmak için akla ilk gelenlerden biri olan Joanna Newsom albümü Ys, artık tam 20 yaşında. İlk dinleyişten bu yana neler değişmiş? Şarkıların arasına neler sızmış? Yaşa Takılanlar açtı ve yeniden dinledi. Kelimenin tam anlamıyla eşsiz bir müzisyenin kendini tüm dünyaya tanıttığı yapıtıdır. 2004’teki ilk albümü The Milk-Eyed Mender ile o dönemin New Weird America akımının bir üyesi olarak ilgi çeken Newsom’ın iki yıl aradan sonra gelen çalışması, özellikle Van Dyke Parks’ın, (ki Beach Boys’la da çalışmış bir efsanedir) orkestral aranjmanları, Steve Albini’nin kaydı ve Sonic Youth ile Loose Fur’den tanıdığımız Jim O’Rourke’un miksi gibi referanslarla zaten ilgiyi hak ediyor. O yaşta böyle bir ekip kurmak için belli bir yeteneğiniz olması gerekir! “Benzersiz” sıfatını sonuna kadar hak edenlerden. Newsom aslında insanlara büyük bir heyecanla dinletirken zorluk yaşadığım bir isim. Bu albümde çokça Björk’ü andıran genelde çocuksu vokalinin İstanbul’un müzik kulağına çok uymadığını düşünüyorum. Ben öyle hissetmesem de bunu biraz anlayabiliyorum da aslında. Ancak vokal melodileri, aranjmanlar, şarkı yapıları o kadar iyi ki büyülenmemek elde değil. Ys’in teknolojik bir albüm olmaması da zaman dışılığının çerçevesini çok genişletiyor. Önceki yüzyıllarda kayıt teknolojisi olsa ve böyle bir müzik duysanız şaşırmazdınız sanırım. Yani şaşırırdınız da şaşırmazdınız! Mitolojik, çok özgün bir kafadan çıktığını söyleyebiliriz rahatlıkla. Kişisel olarak açıkçası ben devamındaki işlerini daha çok beğenirim; daha ulaşabileceğim, içine girebildiğim albümler. Ama Ys; Newsom’ın en saf, yeteneklerini zincirden boşanmış bir şekilde kayda döktüğü albümüdür. Albümün adı, Fransa’nın kuzeybatısında yer alan Breton taraflarında olduğu düşünülen ve sular altında kaldığı efsanesi anlatılan mitik bir şehirden geliyor. Tam adı Kêr-Ys, “alçak şehir” anlamına geliyor. Ys burada “alçak”. 2025 yılında su altı arkeologları tarafından yapılan dalışlarda oralarda birtakım yıkıntılar bulunduğunu da belirtelim. Efsane devam ediyor. Joanna Newsom Ys’i yayımladığında 24 yaşındaydı. Sonrasında Have One On Me ve Divers isminde iki harika albüm daha yaptı. Özellikle 2015’teki son işi Divers, biraz daha indie folk sulara gidebilen oldukça sağlam bir çalışmaydı. 11 yıldır da yeni müzik yayımlamadı. Arp da uzun yıllar çalması kolay olmayan, vücuda etkisi yüksek olduğunu tahmin edebileceğimiz bir enstrüman olsa gerek. SNL’den tanıdığımız komedyen Andy Samberg ile evlenen Newsom, Divers’tan iki yıl sonra anne oldu. 2023’te Fleet Foxes grubunun düzenlediği Spring Recital’da sürpriz bir konser verdi; bu konserde çaldığı beş yeni şarkıdan biri kızı hakkındaydı. Bu şarkıları bir gün kayıtlı hâlleriyle duyabilecek miyiz, merak konusu.