Bir arkadaş yeter: Çok Küçük Bir İhtimalin Hikayesi

“Sonunda her şeyi kaybedecek olsak da önemli olan onu bulmuş olmak. Ölüm ona dokunamadan her şeyi sevebilmek bir ayrıcalık.” Sevmek, başkalarıyla sahici bağlar kurabilmek, gerçek bir arkadaşlık inşa edebilmek modern toplumda arka plana itiliyor. Sistem aşırı bireyselleşmeyi, kişisel çıkarları pompalıyor; zamanla yalnızlaşan birey birbirine iyi gelme hâlini unutuyor. Oysa bir başkasına temas etmek ve onunla bir şeyleri paylaşmak, başka bir yaşam ihtimalini de beraberinde getiriyor. Berker Güven’in kurucusu olduğu Tiyatro B23’ün ilk yapımı Çok Küçük Bir İhtimalin Hikayesi tam da bu olasılığı anlatan bir oyun. Birbirimizden uzaklaşmaya başladığımız bu düzende arkadaşlığın ve sevginin dönüştürücü gücüne inanmak gerçekten bir ayrıcalık. Çok Küçük Bir İhtimalin Hikayesi’nin en yakın temsilleri 11 Kasım’da Fişekhane’de, 12 Kasım’da Ankara ATS Bilkent Sahnesi’nde. Kenneth (Berker Güven), küçük bir kasabada yaşayan genç bir adam. Gündüzleri kitapçıda çalışıyor, akşamları ise müdavimi olduğu Wally’nin Barı’na gidiyor ve bu döngüyü 16 yıldır sürdürüyor. Ailesi ve hayalî arkadaşı Bert (İbrahim Arıcı) dışında kimsesi yok. Yalnızlaşmış, dünyadan ve çevreden uzaklaşmış olan Kenneth’in yaşamı, kitapçının kapanmasıyla değişiyor. Yeni iş arayışıyla birlikte karşısına çıkan insanlar, özellikle Corrina (Hare Sürel), kapalı ve rutin yaşamını sarsıyor, kendisiyle ve Bert’le yüzleştiriyor. Oyun, bir yandan yalnızlığı, yabancılaşmayı, öte yandan da arkadaşlığı, insanların birbirlerine temas etmesini, birbirlerine iyi gelmeye çalışmasını anlatıyor. Bugünün şehir hayatında uzaklaştığımız, bulamadığımız ve kaybettiğimiz duygular ve çabalar bunlar. Bu yüzden oyun, “bu bir dostluk hikâyesi” tiradıyla başlıyor: “Bu bir dostluk hikâyesi. Yeni bir işe girmenin hikâyesi. Bir sevgi ve denge ve zaman hikâyesi. Ve çok ama çok küçük bir ihtimalin hikâyesi.” Eboni Booth’un yazdığı, 2024 Pulitzer Drama Ödülü’ne layık görülen Çok Küçük Bir İhtimalin Hikayesi, Yelda Baskın yönetmenliğinde sahneleniyor. Çevirisini de Fatih Gençkal üstlenmiş. Berker Güven metni iki yıl önce, bir ABD seyahatinde alıyor ve okuduktan sonra sahnelemeye karar veriyor. Metnin orijinal adı Primary Trust. Bu ifade iki farklı anlam taşıyor: Biri finans terminolojisinde “güven fonu”; diğeri ise “temel güven” anlamına geliyor. Kenneth, bankada çalışmaya başlamasıyla kendi güven duygusunu inşa ediyor. Dolayısıyla isim, hikâyenin merkezindeki dönüşüme de gönderme yapan metaforik bir anlam taşıyor. Ancak Türkçede bu iki anlamı birden karşılayabilecek biçimde bir ifade bulunamamış. Dramaturg Yıldırım Türker’in bu ismi önermesiyle metne baktıklarında, Kenneth’in temel güvenini inşa edebilmesini “çok küçük bir ihtimal” olarak görmüşler. Babasının olmayışı, henüz 10 yaşındayken annesini kaybetmesi, çocukluğunun ve gençliğinin savrularak geçişi ve yalnızlaşmasından sonra arkadaşının sayesinde hayata tutunuşu, sahiden de “çok küçük bir ihtimalin hikâyesi”. Sahnede Kenneth karşılıyor bizi ve hikâyesinin, gökdelenlerin henüz yükselmediği bir zaman diliminde, herkesin birbirini tanıdığı küçük bir kasabada geçtiğini aktarıyor. 15 yıl sonra, çalıştığı kitapçının ve müdavimi olduğu Wally’nin Barı’nın yerini başka şeyler alacağını söylüyor. Akıllı telefonların henüz icat edilmediği, samimi arkadaşlıkların kurulabildiği bir çağ bu. Kenneth’in çocukken yaşadığı kayıp, sonrasında kendisini ait hissettiği bir “ev” bulamama, giderek yalnızlaşma ve 30 yaşına kadar hayalî arkadaşına tutunup çevresinden uzaklaşma hâli aslında çok üzücü. Ama metin, gözyaşına oynamayan ve ajitasyona başvurmayan bir biçimde yazılmış, sahnelenmiş. Bu seçimi, izleyiciye alan açması ve farkındalık yaratması açısından çok sevdim. Kenneth’in yaşadıkları ve benliğini kazanma süreci sancılı olmasına rağmen yıllardır yabancılaştığı dünyayla tanışmasını ise güldürücü biçimde kurgulamışlar. En çok hoşuma giden şeylerden biri de buydu. Ama asıl sevdiğim, yazarın Bert’in hayalî arkadaş olmasını sona saklamaması oldu. Klişelerden uzak, odağı sadece oraya çekmeyen bir tercih bu. Corrina, Kenneth’e kasabadaki Fransız restoranına gitmeyi teklifi ediyor. Kenneth, kararsız kalıyor önce; kaygıyla kabul ediyor. Onun için farklı bir mekânda, gerçek bir arkadaşla oturmak ve sohbet etmek yaşamında bir ilk. Corrina’yla gerçek bir arkadaş oluyorlar o akşam. Kenneth çocukluğunu, annesinin ölümünden sonra nasıl savrulduğunu anlatıyor. Corrina’nın hikâyesini dinliyor. Öte yandan böyle bir restorana gidişinin heyecanı ve korkusu da var. Berker Güven, Kenneth’in duygularını, düşüncelerini oldukça gerçekçi ve rahat bir biçimde aktarıyor. Duygular arasındaki geçişi çok başarılı; tiratları çok temiz. En yakın arkadaşı Bert’i canlandıran İbrahim Arıcı, hayalî bir arkadaş rolünü çok ustalıkla üstlenmiş; ikisinin uyumu ve enerjisi çok yerinde. Hare Sürel, ana karakteri Corrina dışında yaklaşık 20 karakteri hiç zorlanmadan canlandırıyor. Oyunun bu kadar sıcak olmasını biraz da Corrina’ya ve Hare Sürel’e borçluyuz. Deneyimli oyuncu Tayfun Erarslan’ı önce kitapçı, sonra banka müdürü, arada da garson olarak görüyoruz. Bu kadar birbirinden uzak karakterleri kendisine çok yakıştırarak taşımış. Deneyimin verdiği güveni hissediyorsunuz. “Annem ‘bir tane yeter’ der hep. Hayattaki her şey için. Bir arkadaş. Bir dolar. Bir pabuç bile işini görür.” Corrina’nın bu repliği, kapitalizmi, tüketim toplumunu ve kültürünü düşündürürken kendimizi de sorgulatıyor. Çarkın bir dişlisi olduğumuz gerçeğini yüzümüze vuruyor. Daha çok aldıkça, daha çok kazandıkça, daha çok edindikçe mutlu olacağımızı dayatan ve buna bizi inandıran bir sistemin içindeyiz. Nitelik önemli değil. Bize neyin ya da kimin dokunduğu, kimin yalnız hissettirmediği önemli değil. Sosyal medyada binlerce arkadaşımız var ama kaç kişi yanımızda, elimizi tutuyor, destekliyor? Kaç kişiyle gerçek bir şeyler paylaşıyoruz? Kaç kişiye dokunuyor, onları iyileştiriyoruz?